Przegląd instalacji elektrycznej - kto może wykonać, co obejmuje i jak często

Przegląd instalacji elektrycznej to jedno z najczęściej mylonych zagadnień w utrzymaniu budynków. Część zarządców traktuje go jako osobny, coroczny obowiązek, część myli go ze świadectwem charakterystyki energetycznej, a jeszcze inni uznają protokół pomiarowy podpisany wyłącznie przez elektryka z uprawnieniami SEP za pełną realizację art. 62. Poniżej porządkujemy podstawy prawne, zakres i dokumentację.

Podstawa prawna i częstotliwość

Obowiązek wynika z art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego: co najmniej raz na 5 lat obiekt poddaje się kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania, a kontrola ta obejmuje także badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

• 5 lat - podstawowy cykl badania instalacji elektrycznej i piorunochronnej,
• corocznie - kontrola elementów narażonych na wpływy atmosferyczne, co w praktyce obejmuje zewnętrzne elementy instalacji odgromowej,
• niezwłocznie - kontrola doraźna po wyładowaniu atmosferycznym, pożarze, powodzi lub innym zdarzeniu mogącym uszkodzić instalację (art. 62 ust. 1 pkt 4 PB),
• częściej - jeżeli tak stanowi instrukcja eksploatacji urządzenia, dokumentacja producenta lub wymagania ubezpieczyciela.

Kto może wykonać przegląd elektryczny

Rozróżnienie kompetencji jest kluczowe, bo od niego zależy, czy protokół zostanie uznany przez organ nadzoru budowlanego:

• kontrolę okresową w rozumieniu art. 62 przeprowadza osoba posiadająca uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności - dla instalacji elektrycznej jest to specjalność instalacyjna w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych,
• pomiary elektryczne (rezystancja izolacji, skuteczność ochrony przeciwporażeniowej, rezystancja uziemienia, ciągłość przewodów ochronnych) może wykonać osoba z aktualnym świadectwem kwalifikacyjnym SEP grupy G1 - na stanowisku eksploatacji (E) i dozoru (D),
• sam protokół pomiarowy bez części ocennej podpisanej przez osobę z uprawnieniami budowlanymi bywa kwestionowany jako niepełna realizacja kontroli pięcioletniej.

W praktyce prawidłowy komplet to protokół kontroli pięcioletniej podpisany przez osobę z uprawnieniami budowlanymi, do którego załączono protokoły pomiarowe z aktualnymi świadectwami kwalifikacyjnymi wykonawców pomiarów.

Zakres pomiarów - co musi znaleźć się w protokole

1. Oględziny instalacji: stan rozdzielnic, opisy obwodów, dostępność zabezpieczeń, stan osprzętu i przewodów widocznych.
2. Pomiar rezystancji izolacji przewodów i kabli w poszczególnych obwodach.
3. Sprawdzenie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej (impedancja pętli zwarcia).
4. Badanie wyłączników różnicowoprądowych: czas i prąd zadziałania.
5. Pomiar ciągłości przewodów ochronnych i połączeń wyrównawczych.
6. Pomiar rezystancji uziemienia instalacji odgromowej i uziomów roboczych.
7. Ocena stanu instalacji piorunochronnej: zwody, przewody odprowadzające, złącza kontrolne.
8. Wnioski, ocena przydatności do użytkowania i zalecenia z terminami usunięcia usterek.

Najczęstsze błędy zarządców

• protokół pomiarowy bez daty ważności świadectwa kwalifikacyjnego wykonawcy,
• pomiary obejmujące tylko część wspólną, z pominięciem obwodów administracyjnych, garaży lub oświetlenia terenu,
• brak badania instalacji odgromowej mimo jej istnienia na obiekcie,
• brak wpisu do książki obiektu w terminie 7 dni,
• traktowanie protokołu jako zamknięcia sprawy, bez udokumentowania usunięcia stwierdzonych usterek.

Co grozi za brak badania

Niewykonanie kontroli okresowej to wykroczenie z art. 93 pkt 8 Prawa budowlanego, zagrożone karą grzywny orzekaną w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 24 § 1 k.w. - orientacyjnie od 20 zł do 5 000 zł). Poważniejsza jest odpowiedzialność z art. 91a PB, gdy nieutrzymywanie obiektu w należytym stanie technicznym powoduje zagrożenie - grozi wtedy grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku. Osobnym, bardzo realnym ryzykiem jest odmowa wypłaty odszkodowania po pożarze instalacji, jeżeli badanie było przeterminowane.